Vragen en antwoorden

Hoe maak ik van mijn weide een Kruidenrijk Grasland?

Tips om een mooi kruidenrijk grasland te ontwikkelen

  • Ploeg of frees de bestaande graszode onder
  • Bekalk voor het ploegen als de zuurgraad lager is dan 4,8
  • Zaai bij voorkeur in het najaar
  • Gebruik bij voorkeur een inzaaimachine in combinatie met een Rotorkopeg
  • Gebruik niet meer dan 20kg zaad per hectare
  • Gebruik voor inzaai van kruidenrijk grasland bij voorkeur een natuurzadenmengsel
  • Voorkom ontmenging van het zaad, roer het zaad in de voorraadbak regelmatig door, zo voorkom je dat kleine zaden naar beneden zakken
  • Bemest kruidenrijk grasland het eerste jaar niet
  • Na het eerste mestloze jaar, alleen bemesten na de eerste snede
  • Gebruik geen kunstmest en geen bestrijdingsmiddelen
  • Gebruik bij voorkeur ruige stalmest

Tips om kruidenrijk grasland te beheren

  • Wissel maaien en beweiden af
  • Maai niet voor half juni, zodat klavers en kruiden in bloei kunnen komen
  • Maai ook niet te laat want dan neemt de voedingswaarde af
  • Beweiding is mogelijk na de eerste snede (soms is het ook goed om een perceel een of twee keer te beweiden en dan later te maaien, dit voor de zaadvorming in de laatbloeiende soorten)
  • Pers het gras als voordroog silage in afzonderlijke balen of maak hooi (zeer geschikt voor droogstaande koeien en jongvee)

 

biodivers-natuurzadenmengsels-inheemse-korenbloem

Foto boven: veld met o.a. inheemse korenbloemen

Biodivers-natuurzadenmengsels-inheemse-korenbloem-hommel-lieveheersbeestje

Foto boven: De inheemse korenbloem is open en biedt stuifmeel en nectar. Foto onder: de exoot is gevuld en bedreigt de biodiversiteit.

Waarom een akkerrand met de inheemse korenbloem zaaien?

Inheemse bloemen uit eigen regio bloeien op het juiste moment

Inheemse bloemen, kruiden en grassen hebben een grote genetische en ecologische waarde, ze versterken de samenhang in de vegetatie en trekken de insecten aan die hier thuishoren en erop ingesteld zijn. Alleen al de bloeitijden van inheemse plant en insect blijken op elkaar afgestemd te zijn.

Dat is niet het geval met bloemen die uit het buitenland komen, veelal cultivars, dat wil zeggen ver doorgekweekt en genetisch verarmd. Zij passen niet direct in de fijne samenhang en hebben daardoor geen waarde voor onze fauna. Met inheemse planten bieden we waardplanten aan of voeden we de bestuivende en andere insecten, maar ook vele zangvogels, patrijzen, fazanten en zoogdieren zoals reeën. Dat het slecht gaat met de insecten, en bijgevolg ook 70% van de vogelstand in 30 jaar is verdwenen, weten we inmiddels van onderzoeken in Duitsland en Nederland.

Je kunt maar eenmaal echt goed kiezen

De blauwe korenbloem die in veel algemene mengsels voorkomt, groot en gevuld, is een exoot. Deze buitenlandse korenbloem, die uit Zuid- en Oost Europa komt, verdringt de korenbloem die van nature thuishoort in Nederland. Gevallen zaad dat in de jaren erna weer opkomt, geeft na kruisbestuiving helaas overheersing van de buitenlandse soort. Is de buitenlandse soort als akkerrand of in een bloemenweide of tuin eenmaal uitgezaaid, dan heeft de inheemse korenbloem geen kans meer. Kijk ook eens naar bolderik of  margriet of rolklaver.. het geldt voor veel meer bloemen. Zeker op landschappelijk waardevolle plekken en in authentieke akkers zien we liever de echte korenbloem weer bloeien.

Kleur? Ja natuurlijk, en het kan bijdragen aan echte biodiversiteit

Biodivers neemt deel aan het Levend Archief (www.levendarchief.nl), een samenwerking van botanische tuinen, wetenschappers en organisaties die streven naar het behoud van de meest bedreigde soorten in Nederland, waaronder inmiddels ook vele akkerplanten en planten van bermen en dijken. Aanleiding daarvoor zijn – naast rode lijst soorten - de vele bloemenmengsels die door ecologen wel ‘carnavalsmengsels’ worden genoemd. Wel kleur, maar zonder veel natuurwaarde en met helaas een tegenovergesteld dan beoogd effect. Een decor, waar het bodemleven, de planten en de dieren niet veel aan hebben of zelfs door worden bedreigd. En het is zo goed bedoeld.

Inheemse wilde bloemen zijn beter voor onze bestuivers, en onderdeel van de plantengemeenschappen hier. Als we echt willen bijdragen aan biodiversiteit, is het raadzaam te stoppen met het inzaaien van mengsels met cultivars of vanuit een ver buitenland. Juist met inheemse zaadmengsels als basis kunnen we flora en fauna weer verlevendigen en in diversiteit zien toenemen.

Hoe herken ik de korenbloemen die in Nederland niet inheems zijn?

De korenbloemen van een buitenlandse herkomst of geselecteerd op enkele eigenschappen zijn vaak groter en gevuldbloemig, en alleen al door het laatste van minder waarde voor de insecten, die moeilijk of niet bij de nectar kunnen komen. Sommige cultivars zijn ook niet meer vruchtbaar, en daardoor zonder stuifmeel.

Wat kan ik doen als ik vorig jaar een akkerrand, berm of tuin met de verkeerde korenbloem had?

Er is een herkansing: één keer volledig onderwerken zorgt ervoor dat het zaadmengsel met de buitenlandse soort naar een 20 cm diepere grondlaag verhuist. Zaai daarna in het voor- of najaar een zaadmengsel met de inheemse soorten in.

Waar vind ik inheemse korenbloemen?

De inheemse Korenbloem vindt u in het B111 Akkerkruidenmengsel, in de akkerrandmengsels FAB I + FAB II en in het Bijenmengsel B122 voor voedselrijke bodems. We hebben voor het Tübinger bijenmengsel dat nogal populair is onder bijenhouders maar vaak verre import is, een Biodivers inheems alternatief gemaakt, waar de bijen veel meer aan hebben, en inheemse korenbloemen en andere 1-jarige bloemen worden op verzoek toegevoegd in het meerjarige mengsel: voor meer kleur in het eerste jaar.

 

 

Biodivers-BV-Peter-de-Groot-Oudewater-natuurzaden-leverancierOudewater-natuurzaden-leverancier-akkerkruidenmengsel-B111-bijenmengsel-wilde-planten-B123

Waarom is een zadenmengsel mét natuurlijke grassen sterker?

Een aandeel natuurlijke grassen in een bloemrijk mengsel maakt de vegetatie sterker, de beworteling in de bodem geeft de draagkracht die nodig is voor de machines die voor het beheer worden ingezet. Zonder grassen wordt de bodem zo vast gereden dat een bloemenmengsel op meerdere plaatsen niet meer opkomt.

Erosiebestendige dijken, sterke bermen

Op dijken is erosiebestendigheid een absolute noodzaak, en ook ecologische wegbermen worden met zwaar materieel gemaaid. Hier zijn  de natuurlijke grassen onontbeerlijk, en voor een bloemrijk effect is er genoeg keuze, naast het bekende Margrietmengsel B103 en B102, is op aanvraag veel mogelijk.

Natuurtuin

Hoveniers die royale tuinen om de woning, of aangrenzende stukken grond ontwerpen, die zij natuurrijk mogen inrichten, zien het voordeel ook. Veelal gaat het hierbij om een perceel waarvan de jaarlijkse maaibeurt aan een naburige boer of loonwerker wordt uitbesteed. Dan is het prettig om te zien dat je mooie ontwerp niet letterlijk aan gort gereden wordt.

Voor vlinders, wilde bijen en andere nuttige insecten

In Nederland komen 13 soorten dagvlinders voor die beschouwd worden als boerenlandvlinder. Een aanzienlijk deel van deze vlindersoorten hebben grassen als waardplant. Grassen zijn belangrijk voor alle zandoogjes, koevink, rietvink,  en alle dikkopjes, en dit zijn alleen de dagvlinders, er zijn ook nog nachtvlinders.

Laat het gras hoog staan, bijvoorbeeld dikkopjes overwinteren niet in de strooisellaag maar als eitje in het gras. Ongeveer 10 cm onder de top van het gras leggen ze hun eitje. Bij een volledige maaibeurt in de herfst zouden de rupsen en eitjes verloren gaan. Het in de winter laten overstaan van de vegetatie is belangrijk voor het behoud van vlinders.

Dezelfde tijdklok

Veel grassen zijn decoratief, b.v. goudhaver, frans raai, trilgras enz. Bovendien zijn de grassen inheems van lokale herkomst en daardoor afgestemd op de levenscyclus van vlinders, wilde bijen, bodemorganismen en de samenwerking met andere planten en allerlei andere dieren die er indirect van afhankelijk zijn.

Buffer tegen ongewenste gewone grassen

De natuurlijke grassen zijn als plantengemeenschap geoogst: de vaak bijzondere grassen horen echt thuis bij de bloemen in het mengsel, vormen er een geheel mee. De grassen die in inzaaiingen met een ander samenstelling spontaan opkomen, zullen vaak gewone soorten zijn als straatgras, fiorin en engels raai. Door het ontbreken van goede grassen, zullen de meer open inzaaiingen het eerste jaar ook sneller vollopen met ongewenste kruiden, zoals kruiskruiden, vogelmuur enz.

Conclusie

De slagingskans van de Biodivers Natuurzaadmengsels is dankzij de samenstelling van kruiden en natuurlijke grassen groter, en met goed beheer in de eerste jaren ontwikkelen de mengsels zich tot een blijvend duurzame vegetatie.

B103-B102-Margrietmengsel-biodivers-natuurzaden

 

Hoe vergroot ik het succes van een bloemrijk mengsel?

Bloemrijke mengsels die inheems zijn en passen bij bodem en locatie, hebben al een grotere kans van slagen dan een mengsel dat alleen op kleureffect is gekozen. Die slagingskans vergroot je door uit te gaan van een combinatie van bloemen en natuurlijke grassen die al als plantengemeenschap uit de natuur bekend staan.

Sneller resultaat en minder kosten

Zadenmengsels met bloemen en natuurlijke grassen die bij elkaar horen, die al met elkaar opgroeiden, als zodanig een plantengemeenschap vormden en samen geoogst zijn, zijn een ‘winning team’. Ingezaaid op een vergelijkbare bodem en met vergelijkbare groeicondities, ontstaat tijdens de groei opnieuw en snel een natuurlijk evenwicht. Dan is slechts éénmalig inzaaien nodig en met goed monitoren in de eerste jaren wordt in totaal aardige kostenbesparing gerealiseerd.

Voorkomt vergrassing

Zo’n samenstelling van bloemen en natuurlijke grassen is met name geschikt voor bloemrijke vegetaties op grotere oppervlakken, van natuurrijke tuinen op percelen van een paar honderd m2, tot en met bloemrijke dijken en wegbermen. Van vergrassing is dan geen sprake. De natuurlijke grassen en de onderlinge samenhang, ook met de bodem, geven de ongewenste cultuurvarianten  geen kans. Ze vormen met de bloemen opnieuw de plantengemeenschap die, als ze zich  eenmaal gevestigd heeft, jarenlang - denk in tientallen jaren - standhoudt.

Foto: Martin Stevens, copyright Wolverlei Images.